Parfum, Citronellol, Linalool – co kryje się za składnikami zapachowymi w kosmetykach i dlaczego coraz więcej osób wybiera formuły bezzapachowe?
Ostatnia aktualizacja: 22 maja 2026
“Parfum” na etykiecie to jeden wpis – ale może kryć kilkaset różnych substancji aromatycznych. Producent nie musi ich ujawniać – chronione tajemnicą handlową. Musi natomiast osobno wypisać te, które UE uznała za potencjalne alergeny kontaktowe: stąd Citronellol*, Linalool*, Geraniol* obok słowa “Parfum”. Jeśli masz wrażliwą skórę, te gwiazdki oznaczają dla ciebie coś konkretnego.
W artykule dowiesz się:
Co kryje się pod słowem “Parfum” w składzie INCI?
“Parfum” (zapisywany też jako “Fragrance” lub “Aroma”) to zbiorcze oznaczenie kompozycji zapachowej. Pod tym jednym słowem stoi mieszanina od kilkudziesięciu do kilkuset substancji – naturalnych i syntetycznych. Pełna lista to tajemnica handlowa.
Wyjątek: jeśli w kompozycji są substancje z listy alergenów UE, producent musi je wypisać osobno. Próg deklaracji: 0,001% w produktach niespłukiwanych (kremy, maski), 0,01% w spłukiwanych (żele, szampony). Dlatego obok “Parfum” pojawiają się Citronellol*, Linalool*, Geraniol* – to właśnie te alergeny.
Czym są Citronellol, Linalool i Geraniol?
Citronellol
Alkohol terpenowy o zapachu różano-cytrusowym. Naturalnie występuje w olejkach: różanym, cytronelowym, geraniowym. Na liście 26 oryginalnych alergenów zapachowych UE (Rozporządzenie 1223/2009) od 2013 roku.
Linalool
Alkohol terpenowy o zapachu kwiatowo-ziołowym. Naturalnie w olejku lawendowym, kolendrowym i bazyliowym. Ważna uwaga: utlenia się po otwarciu opakowania. Utleniony linalool jest silniejszym alergenem niż świeży – stary kosmetyk uczula bardziej.
Geraniol
Alkohol terpenowy o zapachu różanym. W olejkach: geraniowym, różanym, palmarozowym. Deklarowany obowiązkowo powyżej 0,001% w produktach niespłukiwanych.
Dlaczego składniki zapachowe mogą uczulać?
Citronellol i linalool uczulają przede wszystkim w formie utlenionej – po kontakcie z powietrzem. Świeży kosmetyk uczula słabiej niż taki, który wielokrotnie otwierałeś. Alergia kontaktowa na substancje zapachowe dotyczy 1-4% populacji – kobiety chorują dwukrotnie częściej niż mężczyźni.
Objawy alergii kontaktowej:
- zaczerwienienie i podrażnienie skóry
- swędzenie lub pieczenie w miejscu kontaktu
- drobne krostki lub grudki
- suchość i łuszczenie się skóry
Diagnoza: tylko testy płatkowe (patch tests) u dermatologa lub alergologa są wiarygodne. Plastry z podejrzanymi substancjami nakłada się na skórę pleców i odczytuje wyniki po 48 i 72 godzinach.
Co mówią przepisy UE o alergenach zapachowych?
Obowiązują dwie listy. Stara (Rozporządzenie 1223/2009, od 2013): 26 substancji – dwie z nich całkowicie zakazane (Lilial, HICC/Lyral). Nowa (Rozporządzenie 2023/1545): lista rozszerzona do 80 substancji.
Na nowej liście znalazły się m.in. mentol, kamfora, wanilina, a także konkretne olejki eteryczne: lawendowy, eukaliptusowy, miętowy. Terminy wdrożenia:
- od 31 lipca 2026 – nowe produkty wprowadzane na rynek UE
- od 31 lipca 2028 – produkty już obecne na rynku
Etykiety kosmetyków będą dłuższe. To oznacza więcej informacji dla konsumenta – łatwiej sprawdzić, czego unikać.
Naturalne olejki eteryczne też mogą uczulać
Linalool w olejku lawendowym i syntetyczny linalool to chemicznie ta sama substancja. “Naturalne” nie znaczy “hipoalergiczne”. Olejek lawendowy, eukaliptusowy czy miętowy – wszystkie znalazły się na nowej liście alergenów UE.
Mechanizm jest identyczny: utleniony linalool – bez względu na to, czy pochodzi z rośliny czy z laboratorium – uczula tak samo.
Jak czytać etykietę – 3 wskazówki
- Szukaj “Parfum” w składzie INCI
Widzisz “Parfum”? Kosmetyk zawiera kompozycję zapachową. Nie oznacza to, że jest zły – ale jeśli masz wrażliwą skórę, sprawdź czy dostępna jest wersja bez tego składnika.
- Gwiazdka (*) przy składniku = alergen zapachowy
Citronellol*, Linalool*, Geraniol*, Limonene* – gwiazdka oznacza, że substancja pochodzi z kompozycji Parfum i jest deklarowana jako alergen UE. Przy potwierdzonej alergii – unikaj.
- “Bezzapachowy” i “bez zapachu” to nie to samo
“Fragrance-free” (bezzapachowy): zero dodanych substancji zapachowych. “Unscented” (bez zapachu): może zawierać substancje maskujące naturalny aromat surowców. Sprawdź skład INCI – jeśli nie ma słowa “Parfum”, masz pewność.
Maska Siarczkowa Dr Duda – wersja zapachowa i bezzapachowa
Maska Siarczkowa do pielęgnacji ciała dostępna jest w dwóch wariantach o identycznej bazie. Wersja bezzapachowa nie zawiera Parfum, Citronellol, Linalool ani Geraniol. Zamiast nich – kwas mlekowy (Lactic Acid), który nawilża i delikatnie złuszcza skórę. Zawartość buskiej wody siarczkowej: 60%.
Maska bezzapachowa jest krokiem nr 3 w programie 4 kroków pielęgnacji skóry łuszczącej się Dr Duda. Szczególnie polecana przy pielegnacji łuszczycy, AZS i egzemie – schorzeniach, przy których każdy zbędny składnik może nasilać podrażnienie.
-> Maska Siarczkowa do pielęgnacji ciała BEZZAPACHOWA 500g
Woda siarczkowa – składnik aktywny, nie zapachowy
Bazą wszystkich kosmetyków Dr Duda jest woda mineralna siarczkowa z ujęcia “Ryszard” (dawna “Zuzanna”) w Uzdrowiskowym Zakładzie Górniczym Las Winiarski, Busko-Zdrój. Zawiera wodorosiarczki (HS-), siarczki (S2-) oraz biopierwiastki: wapń, sód, potas, cynk, magnez, miedź, selen.
Woda siarczkowa ma swój mineralny aromat – nie jest to “zapach dodany”. To naturalna cecha składnika aktywnego. W gotowym kosmetyku ten aromat jest łagodny i ulatnia się ze skóry po kilku minutach.
-> Dowiedz się więcej o wodzie siarczkowej z Buska-Zdroju
Źródła i literatura
Artykuł oparty na Rozporządzeniu Kosmetycznym UE 1223/2009, opiniach SCCS, wytycznych Cosmetics Europe i IFRA oraz polskich publikacjach dermatologicznych.
FAQ: parfum, linalool, citronellol
Co oznacza Parfum w składzie INCI?
Parfum (lub fragrance) to kompozycja zapachowa, czyli mieszanina substancji aromatycznych – może zawierać od kilku do nawet 200 składników chemicznych. Producenci mogą używać tej zbiorczej nazwy ze względu na tajemnicę handlową. Jeśli skład zawiera alergeny zapachowe powyżej progu (0,001% w produktach pozostawianych, 0,01% w spłukiwanych), muszą być wymienione osobno na etykiecie.
Czy linalool jest alergenem?
Tak. Linalool to jeden z 26 (obecnie poszerzonej listy do 80+) alergenów zapachowych ujętych w Załączniku III Rozporządzenia Kosmetycznego UE 1223/2009. Sam czysty linalool ma niski potencjał uczulający, ale po kontakcie z tlenem tworzy hydroperoksydy linaloolu, które są silnymi alergenami kontaktowymi. Wywołują kontaktowe zapalenie skóry u ok. 1-7% testowanych w testach płatkowych.
Czy linalool w kosmetykach uczula?
Może uczulać, ale nie u wszystkich. Reakcja zależy od: stężenia, czasu kontaktu, indywidualnej wrażliwości, stopnia utlenienia (świeży linalool uczula słabiej niż starszy). Najczęściej uczula u osób z atopowym zapaleniem skóry, kontaktowym zapaleniem skóry, alergiami zapachowymi w wywiadzie. Jeśli masz wrażliwą skórę, wybieraj formuły bezzapachowe.
Dlaczego utleniony linalool częściej wywołuje reakcje skórne?
Linalool sam w sobie jest stosunkowo bezpieczny, ale w kontakcie z tlenem (po otwarciu kosmetyku) utlenia się do hydroperoksydów linaloolu. Te związki przekształcają białka skóry, co aktywuje układ immunologiczny i prowadzi do reakcji alergicznej typu IV (kontaktowej). Stąd reakcje pojawiają się częściej po dłuższym używaniu otwartego produktu, nie od razu po zakupie.
Co to jest citronellol w kosmetykach?
Citronellol to alkohol terpenowy o cytrusowo-różanym zapachu, naturalnie występujący w olejku różanym, geraniowym, cytronelowym. W kosmetykach pełni funkcję składnika zapachowego. Jest jednym z 26 obowiązkowo deklarowanych alergenów w UE. Występuje w wodzie kolońskiej, perfumach, kremach, mydłach, dezodorantach. Bezpieczny u większości osób, ale uczula 0,5-2% testowanych.
Czy citronellol jest bezpieczny dla skóry wrażliwej?
Lepiej go unikać przy skórze wrażliwej, atopowej i alergicznej. Citronellol może wywoływać kontaktowe zapalenie skóry u osób predysponowanych. Test bezpieczeństwa: aplikacja małej ilości na zgięcie łokcia przez 48 godzin przed użyciem na większy obszar. Jeśli pojawia się rumień, świąd, pokrzywka – unikaj. Bezpieczna alternatywa: kosmetyki bezzapachowe (fragrance-free, nie tylko “unscented”).
Czy pod nazwą Parfum mogą ukrywać się alergeny zapachowe?
Tylko w określonych ramach. Rozporządzenie UE wymaga, by 26 (rozszerzone do 81 w 2026) alergenów zapachowych były wymienione na etykiecie, jeśli ich stężenie przekracza próg. Jeśli skład zawiera “Parfum” + listę takich substancji (linalool, citronellol, geraniol, limonene, eugenol itd.), to oznacza, że kompozycja zapachowa zawiera te alergeny w stężeniach wymagających ujawnienia.
Kiedy alergeny zapachowe muszą być wypisane osobno na etykiecie kosmetyku?
Obowiązkowo, gdy stężenie alergenu zapachowego przekracza: 0,001% (10 ppm) w produktach pozostawianych na skórze (kremy, balsamy, perfumy), 0,01% (100 ppm) w produktach spłukiwanych (żele pod prysznic, szampony, mydła). Lista alergenów jest w Załączniku III Rozporządzenia 1223/2009. W 2026 r. lista została rozszerzona z 26 do 81 substancji, producenci mają czas na dostosowanie etykiet.
